Aktualności

31 października 2025

Zmarł katolicki ekumenista Jan Turnau

Jan Turnau (fot. Archiwum)

W wieku 92 lat zmarł Jan Turnau, rzymskokatolicki dziennikarz i publicysta, niezwykle zaangażowany w ruch ekumeniczny. Przybliżał wiedzę o ekumenizmie i różnych wyznaniach chrześcijańskich na łamach czasopism, w których pracował, zainicjował cykliczne nabożeństwa ekumeniczne i Ekumeniczny Przekład Przyjaciół Nowego Testamentu.

Jan Turnau urodził się w 1933 r. we Wlonicach, w okolicach Sandomierza. Ukończył polonistykę na Uniwersytecie Wrocławskim i teologię na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. W pierwszych latach swojej pracy dziennikarskiej był związany ze „Słowem Powszechnym” i „Wrocławskim Tygodnikiem Katolickim”. W latach 1959–1990 był członkiem redakcji „Więzi”, gdzie pracował jako redaktor działu religijnego i felietonista. W 1990 r. przeszedł do „Gazety Wyborczej”, w której zajmował się tematyką religijną, redagował m.in. rubrykę „Arka Noego”. Pisywał też w innych czasopismach, np. w „Jednocie”, „Tygodniku Powszechnym” czy „Gościu Niedzielnym”. Prowadził również blog „Moje pisanki”.

Działał w warszawskim Klubie Inteligencji Katolickiej, gdzie rozpoczęło się jego zaangażowanie w ruch ekumeniczny. Oprócz publikowania tekstów na temat ekumenizmu i różnych wyznań na łamach czasopism, z którymi był związany, podejmował też inne inicjatywy na rzecz zbliżenia chrześcijan różnych wyznań. W 1981 r. wraz z red. Grzegorzem Polakiem zainicjował comiesięczne nabożeństwa ekumeniczne w Warszawie. Były one organizowane przez świeckich, najpierw w kościele ewangelicko-reformowanym, potem w ewangelicko-augsburskim Wniebowstąpienia Pańskiego, obecnie odbywają się rotacyjnie w czterech stołecznych kościołach ewangelickich. Obaj zainicjowali również doroczne zjazdy ekumeniczne w Kodniu.

Na początku lat 80. Jan Turnau, abp prof. Jeremiasz z Kościoła Prawosławnego, pastor Mieczysław Kwiecień z Kościoła Zielonoświątkowego i ks. prof. Michał Czajkowski z Kościoła Rzymskokatolickiego podjęli prywatną inicjatywę tłumaczenia Nowego Testamentu. Została ona nazwana Ekumenicznym Przekładem Przyjaciół. Przez lata tłumaczyli kolejne księgi, a cały Nowy Testament ukazał się w 2012 r. W 2014 r. w warszawskiej siedzibie Polskiej Rady Ekumenicznej odbyło się spotkanie z okazji wydania specjalnej edycji Ewangelii Jana w tym przekładzie przeznaczonej dla żołnierzy. Jan Turnau opowiadał wtedy o początkach tej inicjatywy. – Wszystko zawdzięczamy Duchowi Świętemu i… wojsku. Gdy gen. Jaruzelski wprowadził stan wojenny, zamknięto czasopisma, w tym „Więź”, w której pracowałem. Trzeba było się czymś zająć. W rozmowie z pastorem Mieczysławem Kwietniem wpadliśmy na pomysł, aby przełożyć ewangelię Marka – wspominał.

Jan Turnau był autorem dekalogu i pacierza ekumenisty. W czwartym „przykazaniu” ekumenisty napisał: „Staraj się nie być sekciarzem. Odnowę teologiczną zacznij od akcentowania przede wszystkim wierzeń podstawowych i przez to na ogół wspólnych dla całego chrześcijaństwa. Nie wysuwaj na pierwszy plan elementów specyficznych dla Twego wyznania. Staraj się być przede wszystkim chrześcijaninem, a dopiero potem rzymskim katolikiem, prawosławnym czy adwentystą dnia siódmego”.

Redaktor Jan Turnau zmarł 31 października w Warszawie.

Michał Karski