Aktualności

21 czerwca 2026

Kościoły muszą chronić ludzi, a nie siebie

Uczestnicy konferencji w Warszawie (fot. Michał Karski)

W Warszawie odbyła się międzynarodowa konferencja ekumeniczna „Ochrona przed przemocą seksualną w Kościołach”. Uczestnicy poszukiwali rozwiązań, które skutecznie będą zapobiegać przemocy seksualnej wobec dzieci, młodzieży i dorosłych w Kościołach.

Konferencja odbyła się od 19 do 20 czerwca w budynku Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. Została zorganizowana przez Wspólnotę Kościołów Ewangelickich w Europie (WKEE) we współpracy z Guido Fluri Stiftung, Justice Initiative, Chrześcijańską Akademią Teologiczną w Warszawie i Kościołem Ewangelicko-Augsburskim w Polsce. Wzięło w niej udział ponad 70 uczestników z różnych krajów Europy, a także z Ameryki Południowej.

Dzień przed rozpoczęciem konferencji Rada Wspólnoty Kościołów Ewangelickich w Europie opublikowała apel o ochronę przed przemocą seksualną. „Stworzenie bezpiecznej przestrzeni powinno być głównym elementem głoszenia i praktykowania naszej wiary. Troska o bliźniego jest wezwaniem płynącym z Ewangelii. Zgodnie z etyką chrześcijańską ochrona przed przemocą seksualną stanowi zatem integralną część zadania Kościoła i jego misji w świecie” – czytamy w apelu. Członkowie Rady przyznają w nim również, że Kościoły nie wywiązały się w przeszłości z tego zobowiązania i były miejscem, w którym dzieci, młodzież i dorośli doznali niesprawiedliwości.

W 2024 r. Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy przyjęło rezolucję 2533, która wzywa do wypracowania w całej Europie standardów ochrony dzieci i innych osób przed wykorzystaniem. Kościoły ewangelickie w Europie chcą włączyć się w ten proces. Dlatego Zgromadzenie Ogólne WKEE, które odbyło się w 2024 r. w Sybinie w Rumunii, zdecydowało o podjęciu działań umożliwiających wymianę doświadczeń na temat ochrony, ich ewaluację oraz promocję dobrych praktyk w tym zakresie w Kościołach ewangelickich.

Konferencja „Ochrona przed przemocą seksualną w Kościołach” w Warszawie była właśnie efektem tych decyzji. – Kościół musi być miejscem, gdzie ludzie będą bezpieczni – podkreśliła na konferencji prasowej bp Rita Famos, prezydentka WKEE i Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w Szwajcarii. Tłumaczyła, że konferencja ta to początek procesu, którego końcem powinny być wypracowane dla Kościołów rekomendacje rozwiązań ochrony ludzi, przygotowane najpóźniej na następne Zgromadzenie Ogólne WKEE w 2031 r. – Jeśli Kościoły chcą być wiarygodne, to muszą chronić ludzi, a nie siebie – powiedziała. Dodała również, że ważna jest presja z zewnątrz organizacji pozarządowych.

Uczestników konferencji pozdrowił bp Jerzy Samiec, zwierzchnik Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. – Życzę państwu owocnych obrad, inspirujących rozmów oraz odwagi w podejmowaniu tematów trudnych, ale koniecznych – powiedział. Ze strony Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej pozdrowienia przekazał jej prorektor prof. Tadeusz J. Zieliński. W kontekście konferencji podkreślił, że dla Kościołów i świata akademickiego ważny jest pościg za prawdą, a do tego potrzebna jest odwaga.

Podczas konferencji odbyło się kilkanaście wykładów i grup roboczych dotyczących rozwiązywania problemu przemocy seksualnej w Kościołach. Dwa główne bloki tematyczne dotyczyły tworzenia bezpiecznych struktur i kultury. Swoimi doświadczeniami dzielili się eksperci i przedstawiciele Kościołów, głównie ewangelickich, ale również Rzymskokatolickiego.

O narzędziach zapobiegania przemocy w Kościele Ewangelicko-Augsburskim w Polsce mówiła dr Joanna Koleff, wykładowczyni ChAT i dyrektorka Centrum Mediacji i Poradnictwa tego Kościoła. Mówiła m.in. o standardach ochrony małoletnich, rozpoznawaniu sytuacji ryzykownych i reagowaniu na nie czy wsparciu pokrzywdzonych.

Ks. Matthias Schwarz, zajmujący się zapobieganiem przemocy seksualnej w Kościele Ewangelickim w Niemczech i Diakonii Niemieckiej, mówił o wyzwaniach związanych ze zmianą kultury. – Niesprawiedliwość i krzywda dzieją się w Kościele. Każdy, kto chroni sprawców, rani Kościół. Piękne dokumenty i zasady nam nie pomogą. Musimy dopuścić do głosu ludzi skrzywdzonych – podkreślił.

Ważnym elementem konferencji były grupy robocze, w których uczestnicy konferencji mieli kameralną i bezpieczną przestrzeń do dzielenia się bolesnymi doświadczeniami. Była to też okazja do zawiązania współpracy w zakresie wypracowywania skutecznych rozwiązań pozwalających chronić ludzi w Kościołach przed przemocą seksualną.

Na konferencji obecny był Guido Fluri, prezes organizacji Justice Initiative [Inicjatywa Sprawiedliwość], która zrzesza osoby pokrzywdzone przez przemoc seksualną. To właśnie ta organizacja doprowadziła do wspomnianej rezolucji Rady Europy, a wcześniej również przyczyniła się do zadośćuczynienia 12 tys. osobom pokrzywdzonym w Szwajcarii. – Dziś WKEE położyło fundament pod kolektywną zmianę sposobu myślenia. To stanie się modelem dla Kościołów i innych sektorów społeczeństwa, które wciąż są na początku drogi w rozwiązywaniu problemów związanych z nadużyciami, a także w zapobieganiu im i ochronie ludzi przed przemocą – podkreślił.

Wspólnota Kościołów Ewangelickich w Europie zrzesza 96 Kościołów ewangelickich tradycji luterańskiej, reformowanej, metodystycznej i unijnej w Europie i poza nią. Należy do nich ok. 40 mln wiernych. Powstała na bazie Konkordii leuenberskiej – dokumentu ekumenicznego z 1973 r., który ustanowił wspólnotę Stołu Pańskiego i kazalnicy pomiędzy Kościołami sygnatariuszami. Do WKEE należą trzy Kościoły członkowskie Polskiej Rady Ekumenicznej: Ewangelicko-Augsburski, Ewangelicko-Metodystyczny i Ewangelicko-Reformowany.

Michał Karski

Zobacz też: Wspólnota Kościołów Ewangelickich w Europie